Từ khi WordPress giới thiệu Gutenberg (Block Editor) và đưa nó trở thành trình soạn thảo mặc định, rất nhiều ae ban đầu cũng có chút khó chịu nhưng dần dần cũng quen và sử dụng bình thường. Riêng mình, sau nhiều năm thì quan điểm vẫn không đổi: mình không dùng Block Editor để viết bài trên blog.
Tất nhiên, không chỉ riêng mình mà có nhiều triệu người vẫn không thích dùng Block Editor để viết bài, bạn nhìn vào thông tin số lượt kích hoạt plugin Classic Editor trên WordPress.org là thấy, hơn 9tr luôn mà. Chứng tỏ trình soạn thảo truyền thống vẫn là chân ái đối với nhóm người dùng này ^^
Không phải vì chưa quen, mà vì trải nghiệm viết của Block Editor không phù hợp với người viết nội dung thuần túy. Yêu cầu của mình khi viết blog khá đơn giản: một trình soạn thảo giúp viết liên tục, xuống dòng, chèn ảnh, chọn chuyên mục, gán tag >> đăng bài. Mình thích kiểu soạn thảo giống Word, Google Docs hay các công cụ truyền thống khác. Người viết chỉ tập trung vào nội dung, không bị phân tâm bởi cấu trúc hay bố cục.
Một số điểm khiến mình không thích Block Editor
Block Editor tổ chức nội dung theo các block rời rạc: mỗi đoạn văn, tiêu đề hay hình ảnh đều là một thực thể độc lập. Cách tiếp cận này phù hợp cho việc dựng trang, tuỳ chỉnh bố cục, nhưng khi viết bài đơn thuần thì nó hơi cồng kềnh, mặc dù dòm vào có vẻ nó gọn gàng, đẹp đó. Nhưng, người viết phải liên tục chuyển giữa việc nhập nội dung và thao tác với block, làm giảm cảm giác viết liền mạch so với trình soạn thảo văn bản truyền thống.
Về hiệu suất trong trình soạn thảo, Block Editor được xây dựng trên kiến trúc JavaScript (React), trong đó mỗi block là một component có trạng thái riêng. Khi nội dung tăng lên, đặc biệt với các bài viết dài và nhiều block, có thể xuất hiện độ trễ trong các thao tác như cuộn trang, chọn văn bản hoặc dán nội dung lớn, bạn cẩn thận với tính năng “hoàn tác”, khá là ho lao đó. Mình là người xài cả 2 chế độ này (làm cho khách) nên mình nhận ra sự khác biệt rõ rệt.
Ở phía front-end, nội dung được tạo bằng Block Editor thường sinh ra HTML theo cấu trúc block, với nhiều lớp wrapper và class để phục vụ cho việc dựng layout. Điều này làm số lượng phần tử trong DOM tăng lên và khiến giao diện phụ thuộc nhiều hơn vào CSS. Nó không làm điểm Core Web Vitals giảm ngay lập tức, nhưng khiến website vẫn có gì đó hơi cồng kềnh.
Nhưng Block Editor có gì hay?
Điểm mạnh lớn nhất của Block Editor là kết hợp nội dung và bố cục trong cùng một thể thống nhất. Thay vì chỉ nhập văn bản, người dùng có thể trực tiếp xây dựng cấu trúc trang ngay trong quá trình soạn thảo. Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với các trang giới thiệu, landing page hoặc những nội dung cần trình bày theo bố cục định sẵn.
Block Editor là nền tảng kỹ thuật để WordPress có thể dựng mọi loại trang một cách tiện lợi và hiệu suất tốt và đồng bộ. Có thể bạn đã từng đọc qua về Full Site Editing, block theme, pattern và global style (phong cách thiết kế nhất quán trên toàn bộ website) đều dựa trên kiến trúc block mà Block Editor cung cấp. Đây là điều mà Classic Editor không thể làm được, cũng là lý do WordPress lựa chọn Block Editor cho tương lai lâu dài, chứ không chỉ phục vụ riêng cho nhu cầu viết lách.
Ngoài ra, Block Editor giúp chuẩn hóa hệ sinh thái theme và plugin. Khi mọi thành phần đều được xây dựng dưới dạng block, nhà phát triển có một chuẩn chung để mở rộng chức năng, giảm sự phụ thuộc vào các page builder bên ngoài. Điều này giúp dựng trang ngay trong trình soạn thảo mà không cần cài thêm plugin dựng trang khác (như Elementor), làm ảnh hưởng đến hiệu suất website.
Mình dùng Block Editor khi dựng trang
Mình không dùng Block Editor để viết blog, nhưng vẫn dùng nó để dựng trang. So với nhiều page builder phổ biến, Block Editor sinh ra HTML và CSS gọn hơn, ít JavaScript hơn, đặc biệt khi kết hợp với các theme tối ưu như GeneratePress. Mình cảm thấy yên tâm hơn, không lo sẽ bị bỏ rơi trong tương lai thay vì chọn các builder bên ngoài.
Quan trọng hơn, Block Editor ăn khớp hoàn toàn với WordPress core. Block, pattern, global style và block theme đều xoay quanh nó. Việc dùng Block Editor cho dựng trang giúp mình bám sát hướng phát triển chính thức của WordPress, ít phụ thuộc plugin bên ngoài, dễ bảo trì và giảm rủi ro về lâu dài.
